វត្តពោធិការាម

យោងតាមកំណែភាសាបាលីនៃរឿង ក្នុងសម័យព្រះពុទ្ធ អ្នកមានទ្រព្យស្តុកស្តម្ភម្នាក់បានព្យួរចានឈើចន្ទន៍មួយនៅលើអាកាសដោយខ្សែ ដោយសង្ឃឹមថានឹងរកឃើញសត្វលោកដែលបានត្រាស់ដឹងដែលអាចហើរឡើងលើហើយយកវាបាន។ អស់រយៈពេលប្រាំមួយថ្ងៃ គ្រូមកពីនិកាយសាសនាចំនួនប្រាំមួយផ្សេងទៀតបានព្យាយាមបញ្ឆោតអ្នករក្សាទ្រព្យឱ្យប្រគល់ចាននោះឱ្យពួកគេ ប៉ុន្តែមិនបានជោគជ័យ។ នៅថ្ងៃទីប្រាំពីរ ដំណឹងនៃរឿងនេះបានទៅដល់សាវ័កមួយអង្គរបស់ព្រះពុទ្ធគឺ ពិណ្ឌោល ភរតវាជ ដែលបន្ទាប់មកបានបន្តហោះហើរឡើងលើហើយយកចាននោះ ដោយហេតុនេះបានប្រែក្លាយអ្នករក្សាទ្រព្យទៅជាព្រះពុទ្ធសាសនា។ ខណៈពេលដែលកំពុងធ្វើដំណើរត្រឡប់ទៅវត្តវិញ អ្នកដែលខកខានមិនបានធ្វើអព្ភូតហេតុនោះបានសុំឱ្យគាត់ធ្វើអព្ភូតហេតុម្តងទៀត ដែលគាត់បានធ្វើ។

 

ពេលព្រះពុទ្ធឮអំពីរឿងនេះ ទ្រង់ស្តីបន្ទោសពិណ្ឌោលចំពោះការធ្វើបែបនេះ ហើយបានដាក់ចេញនូវវិន័យមួយហាមឃាត់ព្រះសង្ឃមិនឱ្យប្រើអំណាចលើសពីធម្មតាសម្រាប់គោលបំណងបែបនេះ។ ពេលឮថាព្រះពុទ្ធបានដាក់ចេញនូវវិន័យមួយហាមឃាត់ព្រះសង្ឃរបស់ព្រះអង្គមិនឱ្យបង្ហាញអព្ភូតហេតុ គ្រូប្រាំមួយនាក់ដែលមានចិត្តច្រណែនឈ្នានីសមកពីនិកាយសាសនាគូប្រជែងបានព្យាយាមទាក់ទាញអ្នកដើរតាមមកវិញដោយប្រកួតប្រជែងព្រះពុទ្ធជាសាធារណៈឱ្យធ្វើការប្រកួតអព្ភូតហេតុ ដោយគិតថាព្រះអង្គនឹងបដិសេធមិនធ្វើ។

​

ការប្រកួតបាដិហារ្យ
 

យោងតាមកំណត់ហេតុជាភាសាសំស្ក្រឹត រឿងអំពីបាត្រឈើចន្ទន៍មិនត្រូវបានរៀបរាប់ឡើយ ហើយគ្រូបង្រៀនប្រាំមួយរូបដែលមានចិត្តច្រណែន ដោយមានទំនុកចិត្តលើអំណាចអភិញ្ញារបស់ខ្លួន បានប្រកួតប្រជែងជាមួយព្រះពុទ្ធដោយខ្លួនឯង ក្នុងក្តីសង្ឃឹមថានឹងទាក់ទាញសាវករបស់ខ្លួនមកវិញ។

​

យោងតាមកំណត់ហេតុភាសាបាលី គ្រូបង្រៀនជាគូប្រជែងទាំងប្រាំមួយ បានទៅសុំឱ្យព្រះបាទពិម្ពិសារៈ នៃនគរមគធៈ ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំការប្រកួតនេះ។ ជាការភ្ញាក់ផ្អើលរបស់គ្រូទាំងនោះ ព្រះពុទ្ធបានទទួលយកការប្រកួត ដោយមានពុទ្ធដីកាថា ច្បាប់ដែលហាមឃាត់ការសម្តែងអព្ភូតហេតុ គឺអនុវត្តចំពោះព្រះសង្ឃសាវករបស់ព្រះអង្គ ប៉ុន្តែមិនអនុវត្តចំពោះព្រះអង្គទេ ដូចជាប្រជារាស្ត្រមិនអាចបេះផ្លែឈើពីសួនរបស់ព្រះរាជាបាន ប៉ុន្តែព្រះរាជាអាចធ្វើបាន។

នៅក្នុងកំណត់ហេតុភាសាសំស្ក្រឹត គ្រូជាគូប្រជែងបានទៅសុំឱ្យព្រះបាទពិម្ពិសារៈធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះជាមុន ប៉ុន្តែត្រូវបានបដិសេធ។ បន្ទាប់មក ពួកគេបានទៅសុំព្រះបាទបសេនទិកោសល ដែលយល់ព្រមធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ប្រសិនបើព្រះពុទ្ធយល់ព្រមចូលរួម។ នៅក្នុងកំណែនេះ ព្រះពុទ្ធបានណែនាំសាវករបស់ព្រះអង្គមិនឱ្យសម្តែងអព្ភូតហេតុបែបនេះទេ ប៉ុន្តែព្រះអង្គមានពុទ្ធដីកាថា ព្រះអង្គនឹងសម្តែងអព្ភូតហេតុនេះ ព្រោះព្រះពុទ្ធទាំងអស់ត្រូវតែសម្តែង “យមកបាដិហារ្យ”។

ព្រះពុទ្ធបានប្រកាសថា ព្រះអង្គនឹងសម្តែងអព្ភូតហេតុនៅក្រោមដើមស្វាយ ក្នុងក្រុងសាវត្ថី នៅថ្ងៃពេញបូណ៌មីនៃបុណ្យអាសាឡ្ហបូជា បន្ទាប់ពីរយៈពេលបួនខែ។ យោងតាមកំណែភាសាបាលី គ្រូជាគូប្រជែងដែលអស់សង្ឃឹមចង់ជៀសវាងការប្រកួត បាននាំគ្នាដកដើមស្វាយទាំងអស់នៅតំបន់នោះចោល មុនថ្ងៃប្រកួត។

នៅថ្ងៃប្រកួត អ្នកថែសួនរបស់ព្រះរាជាបានរកឃើញផ្លែស្វាយមួយនៅលើដី ដែលគាត់រៀបចំយកទៅថ្វាយព្រះរាជា ប៉ុន្តែពេលឃើញព្រះពុទ្ធយាងកាត់ គាត់បានប្រគេនផ្លែស្វាយនោះដល់ព្រះពុទ្ធវិញ។ នៅពេលការប្រកួតជិតចាប់ផ្តើម ព្រះពុទ្ធបានសោយផ្លែស្វាយនោះ ហើយដាំគ្រាប់ស្វាយនៅមុខទ្វារក្រុង។ បន្ទាប់ពីព្រះអង្គលាងព្រះហស្តលើដីនោះ ដើមស្វាយដ៏ធំមួយក៏បានដុះឡើងភ្លាមៗ។

​

នៅក្នុងកំណែភាសាសំស្ក្រឹត រឿងដើមស្វាយមិនមានឡើយ ប៉ុន្តែព្រះពុទ្ធបានសម្តែងអព្ភូតហេតុផ្សេងៗ មុនថ្ងៃប្រកួត ដូចជា ការគ្រប់គ្រងខ្យល់ដើម្បីពន្លត់ភ្លើង និងការធ្វើឱ្យព្រះអនុជារបស់ព្រះបាទបសេនទិ ដែលត្រូវកាត់ដៃកាត់ជើងដោយអយុត្តិធម៌ អាចមានដៃជើងវិញ។

បន្ទាប់មក ព្រះពុទ្ធបានបង្កើតផ្លូវកែវមណីនៅលើអាកាស ហើយត្រៀមសម្តែងអព្ភូតហេតុចំពោះមហាជន។ ប៉ុន្តែព្រះសាវកជាច្រើនបានសុំអនុញ្ញាតសម្តែងជំនួសព្រះអង្គ ដើម្បីកុំឱ្យព្រះអង្គនឿយហត់។ ព្រះសាវកម្នាក់ៗបានស្នើអព្ភូតហេតុផ្សេងៗគ្នា ប៉ុន្តែព្រះពុទ្ធបានបដិសេធទាំងអស់។

ចុងក្រោយ ព្រះមហាមោគ្គល្លានៈ ដែលជាព្រះសាវកឯកខាងឫទ្ធិ បានសុំសម្តែងជំនួស ប៉ុន្តែព្រះពុទ្ធនៅតែបដិសេធ។ ព្រះអង្គមានពុទ្ធដីកាថា ព្រះអង្គត្រូវតែសម្តែងអព្ភូតហេតុនេះដោយខ្លួនឯង ព្រោះវាជាកាតព្វកិច្ចរបស់ព្រះពុទ្ធមួយព្រះអង្គ។

​

ព្រះពុទ្ធបានឈរនៅលើផ្លូវកែវមណី ហើយចូលសមាធិ បញ្ចេញភ្លើងចេញពីផ្នែកខាងលើនៃព្រះកាយ និងបញ្ចេញទឹកចេញពីផ្នែកខាងក្រោម។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានប្តូរទីតាំងភ្លើង និងទឹកទៅវិញទៅមក បង្កើតជាពន្លឺប្រាំមួយពណ៌ដ៏អស្ចារ្យ។ ភ្លើង និងទឹកបានបាញ់ឡើងទៅលើមេឃ បំភ្លឺចក្រវាឡទាំងមូល ខណៈដែលមហាជនទះដៃសរសើរ ហើយព្រះពុទ្ធក៏បានសម្តែងព្រះធម៌ដល់អ្នកទស្សនា ខណៈព្រះអង្គយាងលើផ្លូវកែវមណីនោះ។

កំណែភាសាសំស្ក្រឹតក៏រៀបរាប់ថា ព្រះពុទ្ធបានបង្កើតព្រះអង្គចម្លងជាច្រើន ដែលពេញលេញលើអាកាស ដោយខ្លះកំពុងដើរ ខ្លះកំពុងគង់ និងខ្លះកំពុងផ្ទំ។

នៅចុងបញ្ចប់នៃអព្ភូតហេតុ វេនរបស់គ្រូសាសនាជាគូប្រជែងត្រូវសម្តែងវិញ ប៉ុន្តែពួកគេមិនអាចធ្វើអ្វីបានឡើយ។ ខ្យល់ព្យុះដ៏ខ្លាំងមួយបានបោកបាក់ពន្លាជ័យដែលពួកគេរៀបចំសម្រាប់ការប្រកួត ហើយគ្រូទាំងនោះបានរត់គេចខ្លួន ដោយម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេបានធ្វើអត្តឃាត។

បន្ទាប់មក ព្រះពុទ្ធបានបន្តសម្តែងអព្ភូតហេតុ ដោយបង្កើតព្រះអង្គចម្លងមួយអង្គទៀត ហើយឱ្យព្រះអង្គចម្លងនោះសួរសំណួរទៅកាន់ព្រះអង្គ ខណៈព្រះអង្គឆ្លើយតបវិញ ដើម្បីបង្រៀនព្រះធម៌ដល់មហាជនដែលកំពុងទស្សនា។

​

បន្ទាប់ពីអព្ភូតហេតុនោះ ព្រះពុទ្ធត្រូវបានគេជឿថា បានយាងឡើងទៅកាន់ឋានតាវត្តឹង្សអស់រយៈពេលបីខែ ដើម្បីគង់ចាំវស្សា និងសម្តែងព្រះអភិធម្មដល់ព្រះមាតាដែលបានចែកឋានទៅហើយ ស្របតាមជំនឿដែលថា ព្រះពុទ្ធគ្រប់ព្រះអង្គតែងធ្វើដូច្នេះ បន្ទាប់ពីសម្តែងយមកបាដិហារ្យ។